De zweefmolen - leesfragment

Lachmeditatie

Er is maar één persoon geschikt om mijn volgende project mee te ondernemen: nichtenvriendje J. Deze man luistert in zijn auto naar wijsgerige audioboeken ter geestelijke verheffing, overlegt maandelijks met zijn paranormale coach (‘Ze heeft weer zóveel losgemaakt!’), maar struint evengoed de stad af op zoek naar vers mannenvlees en de perfecte Caipirinha. Hij kan alarmerend trancedent zijn en zich in onbegrijpelijke metafysische oraties verliezen, maar kent ook elke zin van de musical My Fair Lady uit zijn hoofd. Met wie anders dan J. zou ik beter de zogenaamde ‘lachmeditatie’ proefondervindelijk kunnen checken?
     Ik ben blij dus ik lach. Zou het omgekeerde ook opgaan: ik lach dus ik ben blij? Met huilen werkt het bij mij in ieder geval wel zo. Huilen roept meer onverwerkt leed op. Op de bank, in de juiste bui en met de juiste film in de dvd-speler (alles met Shirley MacLaine), kan ik er een maand leed uitjanken, totdat ik niet eens meer weet waarom ik zit te snotteren. Lachen als paspoort naar het nirwana. Zou zomaar kunnen.

     In het piepkleine tuintje in de Jordaan van J., met een groene salade op schoot en een glas wijn in de hand, nemen we de lopende zaken door. Voordat het al te gezellig dreigt te worden en we ons project uit het oog verliezen, pakken we het cd-oefenboek ‘Lachen maakt gelukkig’ van Dhyan Sutorius erbij. Meneer Sutorius kijkt ons, uiteraard met een grijns van oor tot oor, vanaf de voorkant aan. Hij ziet er bedrieglijk doorsnee uit: grijzig kort baardje, bril, jaar of vijftig. Type montere geschiedenisleraar. Zijn biografie meldt dat hij als huisarts werkte en in 1985 het ‘Centrum ter Bevordering van het Lachen’ in Duivendrecht oprichtte. Dat is dan wel weer vrij kolderiek. Maar goed, wie heeft er ooit een normaal mens ontmoet?
     Ook al vallen de mussen van het dak, J. staat erop om in de huiskamer waxinelichtjes en een staafje wierook aan te steken. ‘Aan de setting zal het in ieder geval niet liggen,’ zegt hij terwijl hij tevreden het resultaat bekijkt. Dan sprint hij naar het toilet: ‘Ik hoef niet, maar dat is nu eenmaal mijn pre-meditatie ritueel.’

     Ondertussen schuif ik de cd in de cd-speler en schalt de stem van Dhyan Sutorius door de kamer. ‘Lachen is acceptatie van jezelf, de ander, de situatie,’ zegt hij opgetogen. ‘Acceptatie is niet een lijdzaam berusten, zoals veel mensen denken, het is een actief proces.’ Waar. Je kunt alleen om iets lachen als je het volledig hebt geaccepteerd. Hij citeert Osho (voormalig Bagwhan) en zijn stem klinkt nu laag en gewichtig. ‘Lachen ontspant je. De waarheid is alleen mogelijk in een ontspannen toestand. Als je ontspannen bent, in een staat van loslaten, dán gebeurt het onmogelijke. Dan gebeurt het wonder.’ Hoogdravende lulkoek, oordeelt mijn verstand genadeloos.
     Sutorius roemt de relativerende, verbindende en louterende werking van lachen en instrueert ons hoe te lachen. Het moet bij voorkeur van heel diep komen. ‘Dus niet hihi vanuit de keel, maar haha vanuit de buik.’ En ‘alllegro ma non troppo’ (snel, levendig en vrolijk, maar niet té). Sutorius blijkt nog meer talen te kennen: ‘Let your belly bubble. Let it be a belly ballet.’

     We beginnen met het losmaken van het lichaam door rek- en strekoefeningen. Dan worden we geacht grimassen te maken, onze tong uit te steken en geluid te maken. ‘Woaoaoaoaoah!’ gromt J. vol overgave. Onze mondhoeken krullen op, er verschijnt een glimlach en al gauw zijn we aan het hinniken. Dit wordt leuk!
     De officiële lachmeditatie gaat van start en dan gebeurt het drama: Surotio laat zich in de studio vergezellen door een groepje lachers. Ze lachen zich een kriek onder regie van een uitzinnige Sutorio. Ik hoor geforceerd gegrinnik, betaalde beleefdheidslachjes en ‘dit wordt opgenomen’-gebulder.
     ‘Ik zie kantoormensen voor me,’ klaagt J. en vanaf dat moment ik ook. Het gelach werkt niet aanstekelijk, maar averechts. Ik word er eigenlijk alleen maar agressief van. We kijken elkaar lusteloos aan. ‘Haha,’ zegt J. Het klinkt weinig overtuigend. ‘Hahaha,’ zeg ik.
     Ondertussen gaat het dijenkletsen en schuddebuiken in de studio op het grijze bedrijventerrein in Duivendrecht voort. ‘Denk aan je favoriete probleem nummer één!’ roept Sutorio uitgelaten. Het groepje brult van het lachen en slaat zich op de knieën. Je zult maar een stervende moeder hebben die nu in je hoofd opkomt. Alsof je ineens geen enkel probleem meer serieus mag nemen. ‘Nog 33 seconden lachen!,’ roept de geflipte lachmeester.
      Dan klapt hij in zijn handen en zijn prompt alle professionele lachers stil. J. en ik kijken elkaar verschrikt aan. ‘Ga met al je aandacht en liefde naar je lichaam,’ zegt Sutorio weer geheel kalm en toerekeningsvatbaar. ‘Wat je ook ervaart in je lichaam, voel daar een hele duidelijke “ja” voor. Als er gedachten opkomen, voel daar dan een “tot ziens” voor.’
     Wat voel ik? Ik sluit mijn ogen en haal mijn lichaam door een soort inwendige scanner. Met een beetje fantasie voel ik een kriebelige buzz in mijn buik. Een leeg, ruim gevoel in mijn borst. En een beetje irritatie om deze bespottelijke exercitie. Of omdat ik gefaald heb, wellicht. Normaal gesproken heb ik er geen enkele moeite mee om zonder reden te lachen, maar als op commando lukt het niet. Verontrustend.

     We wandelen naar de coffeeshop op de hoek om een voorgerolde joint te halen, om de lachkick waarop we ons hadden verheugd dan maar met behulp van nederwiet op te wekken. De terrassen zitten vol etende, drinkende en, jawel, lachende, mensen. Af en toe stoppen we even om een praatje te maken met een buurtgenoot. ‘Ik probeer altijd een innerlijke glimlach te creëren,’ zegt een ervan. Ze legt haar hand op haar buik: ‘Hier.’ Dan wijst ze op haar mond. ‘En dan komt die vanzelf hier terecht.’ Ze is actrice. Vandaar.

     Op een terrasje roken we de prefab joint op. Het is inmiddels bijna donker. We kijken en filosoferen wat voor ons uit, ultiem ontspannen, een beetje wazig en intens tevreden. Blijkbaar is dit geen goede lachdag.
     ‘Weet je wat ik nu voel?’ vraagt J. ‘Hmm?,’ vraag ik afwezig. Hij kijkt me recht aan. ‘Een hele duidelijke “ja”.’
     En alsnog gieren we het uit.