AvantGarde
In het tijdschrift AvantGarde bespreekt Susan elke maand boeken en literaire trends.

 

Maandelijks leeslog op Happinez.nl
Elke maand schrijft Susan een persoonlijk getint leeslog over een boek dat ze aan het lezen is. Ook in het tijdschrift zelf verzorgt ze elk nummer de boekenrubriek.

Kijk op www.Happinez.nl om haar leesdagboek te lezen.

 

De handelsreiziger van de Nederlandsche cocaïne fabriek
Conny Braam

Conny Braam heeft al vele malen laten zien dat ze het genre historische roman meester is. Dit keer richt ze zich op de periode van en na de Eerste Wereldoorlog. Ze laat met twee hoofdpersonen, een handelsreiziger en een soldaat, twee kanten zien van dezelfde zaak: het gebruik van cocaïne bij het oorlog voeren. In 1910 had Nederland een fabriek in cocaïne, dat gebruikt werd als verdovingsmiddel door tandartsen en oogartsen. Toen bleek dat er superieure cocaïne van cocabladeren uit Java kon worden gemaakt, en dat het goedje ook nog eens stimulerend werkte bij de soldaten in de loopgraven, was de groei en winst explosief. Lucien, de handelsreiziger gelooft heilig in het product, en Robin de soldaat ervaart de werking ervan en raakt verslaafd, maar heelt door de liefde van Luciens zus. In deze intelligente, krachtig geschreven roman wordt pijnlijk zichtbaar hoe krankzinnig de oorlog is, hoe mensen zich onttrekken aan verantwoordelijkheid en hoe opportunisme en kwaad in ons allen zit. 
 
Nieuw Amsterdam, E 19,90.

De winnaar staat alleen
Paulo Coelho

Als een boek vooraf wordt gegaan door maar liefst vier opdrachten en citaten – van het Weesgegroet, de Bijbel tot een dichtbundel van Walt Whitman, weet je dat de auteur meent iets heel bijzonders te hebben geschreven. Als er ook nog in het voorwoord staat dat de roman ‘een ruwe schets is van waar we nu zijn,’ dan weet je dat de ambities zo hoog reiken dat het resultaat alleen maar tegen kan vallen.
Dat doet het ook.

Paulo Coelho is niet een van de meest verfijnde schrijftalenten, maar in De winnaar staat alleen maakt hij het wel erg bont: de personages zijn stripfiguren, de drijfveren eendimensionaal en de verhaallijnen voorspelbaar. De hoofdpersonen – miljonair Igor, modemagnaat Hamid en wannabe Gabriela – zijn nietsontziend in het bereiken van hun dromen. Helaas – en dat is precies wat Coelho ons zo oorverdovend wil voorhouden – zijn die dromen niet hun ware dromen. Ze zijn het product van het op status en bezit gerichte ego, niet van de ziel. Door het najagen van deze dromen raken ze alleen maar meer van zichzelf verwijderd, ongelukkiger en gefrustreerder.
Wat is het moeilijk ruim vierhonderd pagina’s mee te leven met mensen waar je vanaf bladzijde één dwars doorheen kunt prikken. En wat is het een onmogelijke opgave om uit hun opeenstapeling van fouten grootste inzichten te destilleren – toch de reden om een Coelho te lezen. Als dit een ruwe schets is van waar we nu zijn, ben ik benieuwd naar de uitgewerkte, diepgravende versie van onze obsessie met roem. Iets zegt me dat we die van Coelho niet hoeven te verwachten.

De Arbeiderspers, E 18,95.

Dokter Jazz
Stine Jensen

Het danst, het hupst en het zwiert, het proza van Stine Jensen. In het tragikomische Dokter Jazz combineert ze deze vlinderachtige toon met een ongewoon verhaal met een scherp randje en dát werkt. Mads, de oom van Dolly Laudrub, was jazzliefhebber en had een kliniek waar hij zich vooral bezighield met het herstellen van maagdenvliezen (‘de vliezenfabriek’, noemt ze dat). Na zijn dood stuit Dolly op schandalen, affaires met Arabische prinsessen en raakt gefascineerd. En wij lezers met haar.

Anthos, E 18,95.

Jaloezie
Catherine Millet

Het seksuele leven van Catherine M. leidde in 2001 een hele stroom autobiografische erotische shockromans in, waaraan nog steeds geen einde is gekomen. Nu het vervolg Jaloezie verschijnt, is het de vraag of Catherine Millet haar leidende positie kan handhaven. Waarschijnlijk niet: wilde haar eerste vooral shockeren en vrijmaken, deze tweede laat haar kwetsbaarheid zien en daar gedijt dit genre een stuk minder op. Catherine heeft een open huwelijk met Jacques Henric, vrijt vrolijk met hem, samen met anderen en ieder apart met anderen, als ze na de roes van seksuele vrijheid tot haar verbazing toch jaloezie blijkt te kunnen voelen. Heel wonderlijk, ja. Over deze ontdekking ratelt ze maar door: hoe hij in haar bijzijn andere vrouwen begeert, hoe hij toch steeds op jongere meisjes valt, hoe hij haar verdriet afdoet als gezeur. Tja…

De Bezige Bij, E 18,90.

1953
Rik Launspach

1953 – iedereen zegt daar in gedachten ‘watersnoodramp’ achter. Dat is ook precies waar deze roman over gaat, net als de film op basis van dit boek die op dit moment gedraaid wordt. Acteur, regisseur en (script)schrijver Rik Launspach vertelt het verhaal van de achttienjarige Julia die zwanger raakt van en vervolgens verlaten wordt door haar eerste vriendje met een minimum aan dialoog. Julia’s bevalling wordt bloedstollend beschreven als een voorbode op het natuurgeweld dat nog komen gaat. Hier en daar verwerkt Launspach de informatie rondom de overstroming wat knullig in het verhaal, bijvoorbeeld door Julia alles over waterbeheer tot in detail te laten uitleggen door een ingenieur, maar aan het einde van het boek denk je nog maar één ding: wanneer mag ik naar de film?

De Bezige Bij, E 19,90.

Godenslaap
Erwin Mortier

Godenslaap kwam in oktober uit, maar deze parel verdient nog steeds alle aandacht die het kan krijgen. Halleluja, wat kan Erwin Mortier schrijven! Na het lezen van zijn vijfde roman zou je acuut naar de boekhandel hollen om al zijn eerdere werk te kopen. Aan het woord is Hélène, een oudere, eigenzinnige dame die terugblikt op haar jeugd in een stijf en deftig milieu, haar moeder die haar klein probeert te houden, twee wereldoorlogen, haar liefdesavonturen en haar huwelijk. Ze schrijft haar herinneringen en overdenkingen op in schriftjes, op zoek naar die ene zin die ‘al wat is in zich opneemt’. Het is geschreven in tegelijk elegante en aardse bewoordingen, op tegelijk bedachtzame en levendige toon, in eindeloze zinnen die rondzingen. Mortier is een taalvirtuoos en kan het zich veroorloven om rijke, soms zelfs archaïsche taal te gebruiken zonder aanstellerig te zijn en te zwaar op de maag te liggen. AKO Literatuurprijsmateriaal, zonder enige twijfel.

De Bezige Bij, E 19,99

De eerste persoon
Ali Smith

Korte verhalen; het blijft een moeilijk genre. Verhalenbundels worden doorgaans beschouwd als pennenprobeersels en gemankeerde romans en het grote publiek is er niet dol op. Het vraagt ook nogal wat van lezers om je elke twintig bladzijden in te leven in een nieuw personage met nieuwe thema’s en nieuwe omstandigheden. De meeste korte verhalenschrijvers rukken al gauw op naar de romans, maar er zijn een paar schrijvers die het genre trouw blijven. Misschien wel de meest getalenteerde hedendaagse daarvan is de Britse Ali Smith. Met De eerste persoon en andere verhalen levert ze haar vierde bundel af, zoals gewoonlijk met liefde als belangrijkste thema en personages die even buitenissig als alledaags zijn. Ze bootst het leven na, in al haar grilligheid en onnavolgbaarheid. Net als je het plaatje van een verhaal een beetje lijkt te begrijpen, schudt ze de boel op en laat ze alles op een andere plaats terugvallen.

Mouria, E 17,90

En de nijlpaarden werden gekookt in hun bassins
Jack Kerouac en William Burroughs

Het onofficiële debuut van Jack Kerouac (On the road) en William Burroughs (Naked lunch), twee van Amerika’s meest opvallende en charismatische schrijvers, alsnog uitgebracht? Dat komt niet elke dag voor. Uitgeverij Lebowski brengt het bijna tegelijk met Amerika voor het eerst uit. En de nijlpaarden werden gekookt in hun bassins, luidt de titel (willekeurig uit een radiobericht geplukt, zonder enig verband te hebben met het verhaal) van dit ongewone boek. De hoofdstukken werden om en om door Burroughs en Kerouac geschreven, nog voor ze hun meesterwerken schreven en voor ze bekendstonden als de Beats. Het is duidelijk een experiment waar de heren lol aan beleefden en waarbij ze elkaar hebben uitgedaagd hun verbeelding op te stuwen. En de nijlpaarden… draait om de moord die de vader van schrijver Caleb Carr, ook een latere Beat, pleegde tijdens de Tweede Wereldoorlog en om de nonchalante wreedheid van de jeugd. De taal is kaal, de verteltechniek is recht voor zijn raap, het verhaal rammelt, maar toch schemert het talent van de schrijvers erin door en is het alleen al als historisch document de moeite waard.

Lebowski, E 17,50

In retraite
Carla de Jong

Een tiendaagse therapie, een groep beschadigde mensen, een kasteeltje in de bossen en een machtswellustige goeroe: die elementen vormen ‘In retraite’. Het debuut van Carla de Jong leest als een soepel geschreven thriller waar vanaf het begin iets onheilspellends in doorklinkt. Als lezer vermoedt je dat Catherine, de doortastende en slinkse therapeute, op een bepaald moment door de mand zal vallen, maar De Jong gaat nog verder dan dat: er overlijdt een groepslid onder verdachte omstandigheden en het zou zomaar kunnen dat Catherine er iets mee te maken heeft. Het vergt nogal wat inspanning om alle deelnemers te leren kennen en de minutieuze beschrijving van het programma te volgen, maar dan ontvouwt zich een boeiend verhaal waarin groepsdwang, spirituele blabla van de wereld van persoonlijke groei en therapeutische manipulatie messcherp worden gefileerd. Dit alles wordt niet dik gesmeerd, maar subtiel gebracht zodat het realistisch blijft en nergens satire wordt.

Archipel, E 17,95

Begeerte heeft ons aangeraakt
Bert Natter

Een boek met zo’n barokke titel als ‘Begeerte heeft ons aangeraakt’ moet toch overrompelend romantisch en lyrisch zijn? Helaas dekt de vlag niet de lading en bedient debutant Bert Natter zich van het ironische toontje dat in de mode is bij jonge schrijvers: korte zinnen, beetje gekke personages, snelle dialogen, hier en daar een grapje. Toch, als je de gekwelde ik-figuur Lucas blijft volgen in zijn avonturen als conservator Oude Muziekinstrumenten en vooral tijdens de jaren ervoor, toen hij met zijn beste vriend Ernst Zwier, een kunstenaar die wisselend succes heeft met het schilderen van borsten van bekende en onbekende Nederlandse vrouwen, woonde en hij verliefd werd op klaveciniste Lucinda. Erdoorheen schemert voortdurend de vuurwerkramp van Enschede en de schade die dat heeft toegebracht in het leven van Lucas. De stijl mag dan weinig origineel zijn; trefzeker is het wel. De subtiele ondertoon van melancholie geeft het genoeg diepte om te blijven boeien tot het einde.

Thomas Rap, E 17,90

De verleidster van Florence
Salman Rushdie

De negende roman van Salman Rushdie speelt zich eerst af in India, waar de jonge vorst Akbar zijn land verlaat, en dan in het Florence van de De Medici’s waar hij de troon op komt eisen omdat hij beweert de zoon te zijn van een vergeten prinses die ooit een Florentijnse huursoldaat verleidde. In De verleidster van Florence vermengt Rushdie feit en fabel, magie en realisme, actuele thema’s en geschiedenis en laat ons gissen welke wanneer in het spel is. Akbar is een oosterse, vrijzinnige koning met westerse wortels en bij zijn aankomst in Europa ontmoet hij wantrouwen en onbegrip, maar even vaak een verrassende welwillendheid.

De twee culturen kunnen uiteindelijk best samengaan, lijkt Rushdie te willen zeggen. En via Akbar wil hij ook nog het een en ander kwijt over religie: wij hebben religie niet nodig om op het rechte pad te blijven, wij moeten menselijkheid stellen boven dogma en het bovennatuurlijke op onze eigen manier een rol geven in ons leven. Rushdie speelt met deze roman een magnifiek spel dat bedwelmend is voor zelfs de nuchterste lezer. Waar andere fabels te ijl, verheven en sprookjesachtig verteld zijn om je er als lezer mee te verbinden, maakt Rushie het menselijk, aards en smeuïg genoeg om erin mee te gaan. Een verzoekje slechts: mogen de vrouwelijke personages de volgende keer wat meer uitgewerkt zijn en niet alleen in relatie met de mannen beschreven worden?

Contact, E 24,95 en 34,95

Een blauwe vlinder zegt gedag
Sophie van der Stap

Het ‘meisje met de negen pruiken’ is een vrouw geworden. Sinds het boek dat Sophie van der Stap schreef over haar overwinning op kanker, en dat een groot succes werd, is ze gegroeid als mens en als schrijver. In het opnieuw sterk autobiografische Een blauwe vlinder zegt gedag gaat het niet langer over overleven, maar om het vinden van een nieuw leven waar ze dat niet meer had verwacht. Terwijl zij beter is verklaard, onmogelijke verliefdheden aangaat, reist en haar toekomst opnieuw indroomt, gaat het bergafwaarts met Chantal, de lotgenote met wie ze de wereld van de dood ontdekte toen hun leeftijdgenoten bezig waren om het leven te ontdekken. Misschien is haar tweede boek wat onevenwichtig in opbouw en in toon – ze schiet nogal eens van weemoedig en beschouwend naar een populair columntoontje – maar dat weerspiegelt nu eenmaal het meisje dat ze is: vroegwijs en huppelig tegelijk. Het is zo voelbaar recht uit het hart geschreven dat je niets anders kunt dan haar in je hart te sluiten en haar boeken erbij.

Prometheus, E 14,95

Lege jurken
Christophe Vekeman

Als je hem nog niet kent, zou daar subiet verandering in moeten komen: de Vlaamse überhippe en excentrieke schrijver Christope Vekeman. Hij doet met zijn strak gesneden zwarte pakken, warrige haar en hallucinerende voordrachten meer denken aan een popster dan aan een schrijver. Maar schijven kan hij. In alweer zijn vijfde boek introduceert hij anti-held Lester, die om onverklaarbare redenen het gevoel heeft dat hem iets vreselijks boven het hoofd hangt. Elke dag als hij van zijn werk thuiskomt, verwacht hij zijn vrouw Alicia verstrengelt met een minnaar, dood op de grond of zichzelf mutilerend. Het grillige van het nu boezemt hem steeds meer angst in. ‘Alles kan. Het hoeft maar plaats te vinden en het gebeurt. Meer is er niet voor nodig.’ En zo is het maar net. Er staat inderdaad iets te gebeuren in het georganiseerde, vrije leventje van Lester en Alicia: iets veel gewoner, maar tegelijk veel ingrijpender dan hij zich kan voorstellen. Lege jurken is geschreven met de landerigheid van W.F. Hermans, het cynisme van Jeroen Brouwers en de absurde humor van Herman Brusselmans. Het brengt literaire kwaliteit met een bedrieglijke gemakzucht en lichtvoetigheid die de hand van een kunstenaar verraden.

De Arbeiderspers, E 17,95

Een Partizanen dochter
Louis de Bernières

Louis de Bernières vestigde zijn naam met ‘Captain Corelli’s madoline’, een episch, romantisch verhaal dat verfilmd werd. Zijn werk is tragikomisch: de bonte stoet aan personages die hij opvoert, dragen onder hun excentrieke gedrag een groot verdriet met zich mee. Zo ook in ‘Een partizanen dochter’ waarin Chris, een man van middelbare leeftijd, op een straathoek in Londen in een opwelling een flamboyante dame aanspreekt die hij ervan verdenkt te tippelen. Roza is geen prostituee, maar kan er wel om lachen en vraagt hem haar thuis af te zetten. In de maanden die volgen zoekt hij haar op en wordt vermaakt met de meest fantastische verhalen over haar jeugd in Zagreb, de vader op wie ze heimelijk verliefd was en haar werk in een nachtclub. Hij raakt betoverd door haar vertelkunst en al gauw maakt het hem, net als de lezer, niet meer uit of haar verhalen waar zijn of niet. Hun liefde bloeit op, maar blijft platonisch omdat ze elkaar hun eenzaamheid en verlangens niet durven te laten zien. Deze lafheid om ware gevoelens te tonen, zich te verschuilen achter verhalen, is precies de reden dat zij, en zoveel mensen zoals zij, blijven steken in een middelmatig geluk. Dat is wat De Bernières wil aantonen en dat is wat blijft hangen van deze prachtige en treurige geschiedenis.

De Arbeiderspers, E 17,95

De liefde dus
Joke J. Hermsen

Schrijfster Joke J. Hermsen liet haar fascinatie voor de historische persoon van Belle van Zuylen al blijken in de essaybundel ‘Nu eens dwaas dan weer wijs’. Deze dame bewoog zich in de negentiende eeuw in de betere kringen en had een scherpe geest en een warmbloedige natuur. Toen ze de dertig was gepasseerd, trouwde ze met de leraar van haar broers en toen dat huwelijk teleurstelde, raakte ze gecharmeerd van een jongere man die uiteindelijk voor iemand anders koos. De onmogelijke liefde inspireerde Van Zuylen wel tot een van de mooiste werken die ze ooit schreef: ‘Caliste’. Precies over deze periode gaat ‘De liefde dus’ en precies over deze periode zijn amper gegevens bekend, zodat het flink gefictionaliseerd is. Hermsen pakt het aan als een romancière, met de dramatiek en psychologische diepgang van een klassiek werk als ‘Madame Bovary’. Ze gebruikt het fijnzinnige taalgebruik dat thuishoort in historische romans en combineert dat met het snelle tempo dat deze tijd vereist. Hermsen, behalve schrijfster ook filosofe, formuleert gedachten over wetenschap, liefde, trouw en vrijheid die Belle van Zuylen waardig zijn.

De Arbeiderspers, E 18,95

Koetsier Herfst
Jeroen Brouwers

Schrijfster Charlotte Mutsears is een liefhebber van details. Zelf vindt ze dat er geen details bestaan en dat ‘alles via causale ketens met elkaar verbonden is en alles even belangrijk is’. Zo kan het gebeuren dat haar nieuwe roman Koetsier Herfst vol staat met prietpraat, onbetekenende voorvallen en trivialiteiten die toch verband met elkaar houden. De hoofdpersoon Maurice, een single schrijver van tegen de vijftig, is al net zo lekker gek als zijn schepper. In het Vondelpark vindt hij een mobiele telefoon die met zijn frivole frontje duidelijk aan een vrouw toebehoort. Hij besluit dat het de vrouw van zijn dromen moet zijn en hoopt op een levensveranderende ontmoeting. Het verhaal is bedrieglijk lichtvoetig, want eigenlijk zegt het veel over de manier waarop we met elkaar omgaan en naar liefde zoeken. Dit alles wordt voortgestuwd door het raadsel achter het mobieltje: wie is die vrouw en gaat zij werkelijk zijn leven veranderen?

De Bezige Bij, E 27,50

Petite Anglaise
Catherine Sanderson

Niet Mr. Big, maar Mr. Frog (de Britse benaming voor Fransen) is het doelwit van Catherine Sanderson. En geen krantencolumn, maar een pretentieloos weblog was het uitgangspunt van haar schrijversschap. Sanderson, de echte, is een jonge Britse vrouw die een baan krijgt op een advocatenkantoor in Parijs. Ze wordt verliefd op eerdergenoemde meneer en ze krijgen een dochtertje. Hij ziet het niet zitten om Mrs. Frog van haar te maken, zij komt als buitenlandse moeder in een isolement terecht en hij komt steeds later thuis. Als uitlaatklep begint ze een blog die tot haar verbazing gelezen wordt door een steeds groter wordende schare lezers die met haar meeleven als ze iets met een andere man begint, verlaten wordt door de vader van haar dochtertje en haar baan verliest. Het sprookje eindigt zoals het hoort: een uitgever dient zich aan en Sanderson mocht haar anonieme internetdagboek omsmeden in een niet onaardige roman. Het mag dan klagerig particulier gebabbel zijn, toch ontlokt het meer gegrinnik, instemmend geknik en schaamteloos voyeurisme dan je zou willen toegeven. Gluren in het leven van een ander; het blijft leuk.

Cargo, E 17,90.

Datumloze dagen
Jeroen Brouwers

De winnaar van de Prijs der Nederlandse Letteren 2007, Jeroen Brouwers, levert eindelijk weer eens een nieuwe roman af. In ‘Datumloze dagen’ verhaalt hij van een man die terugblikt op zijn eerste huwelijk, dat wat hem betreft kinderloos had mogen blijven. Omdat echtgenote Mirjam tegen zijn zin zwanger raakt, voelt hij zich verraden en keert zich van haar af. Zijn gevoel gevangen te zitten en een ‘onbestaan te leiden waarin de tijd datumloos is geworden en blanco langs hem voortjaagt’, versterkt naarmate de vrucht volgroeit. Liefhebbers van Brouwers’ stilistische vermogens zullen smullen van welluidende zinnen waarin ‘de berken, beuken en eiken in de herfst hun kleuren en kleren uittrekken’. Was de hoofdpersoon maar niet zo’n onwaarschijnlijk kille kerel die vrouwen met een kinderwens beschouwt als ‘broedse halfdieren’, dan zouden zijn gevoelens, door Brouwers zo eloquent verwoordt, geloofwaardiger zijn. Nu blijft het bij vervreemding en bewondering voor zijn literaire kwaliteiten.

Atlas, E 18,50

De ontsnapping van Julien Parme
Florian Zeller

De piepjonge auteur Florian Zeller is in Frankrijk al overladen met prijzen en wordt beschouwd als de nieuwe Michel Houellebecq; hier moet het grote publiek hem nog ontdekken. Zijn nieuwste roman De ontsnapping van Julien Parme is daarvoor een prima aanleiding, want toegankelijker dan ooit. Zeller heeft nu eens niet gekozen voor een rijpe, eloquente ik-persoon, maar voor een 14-jarige, naïeve en grof gebekte verteller. De toon en het register van puberjongen Julien Parme zijn goed getroffen, en toch is het verhaal niet gejaagd en puberaal oppervlakkig, maar stemt het tot nadenken. De moeder die het te druk met zichzelf heeft, de snobistische stiefvader die prat gaat op zijn adellijke titel en de egocentrische stiefzuster zijn daarvoor alleen maar de aangevers. Ja, het is een ‘coming of age’-roman waarin een jongeling via dwaze avonturen de eerste stappen naar volwassenheid zet, maar het zijn de beschouwingen over het leven en de maatschappij die domineren. En zo is ook de vierde roman van dit supertalent subtiel door filosofie en politiek aangeraakt.

De Arbeiderspers, E 18,95

Exit geest
Philip Roth

Philip Roth is een van de belangrijkste Amerikaanse schrijvers van dit moment. Hij heeft een omvangrijk oeuvre, is halverwege de zeventig en schrijft nog steeds de sterren van de hemel. In Exit geest laat hij, net als in acht van zijn eerdere romans, zijn alter ego Nathan Zuckerman aan het woord. Opnieuw verkent hij thema’s als ouderdom en verlies, maar dit keer is er een vurige woede om de aftocht van de geest (ziedaar de titel Exit geest verklaard) voelbaar die hem de brandstof gegeven moet hebben om nog één keer te vlammen, net als het personage Zuckerman. Na een operatie verrast Zuckerman zichzelf met een nieuwe vitaliteit en lichtvoetigheid. Hij geeft toe aan de illusie om opnieuw te kunnen beginnen en verruilt zijn boerderij voor een appartement in hartje New York, wordt sinds jaren weer eens verliefd op een veel jongere vrouw en bemoeit zich met een literair vraagstuk. Op een prachtige manier schetst hij de onkwetsbaarheid van de jeugd versus de kwetsbaarheid van de ouderdom. Roth wordt steeds meer een denker. Hij neemt, meer dan in zijn vroegere werk, de ruimte voor beschouwingen, die hier en daar de vaart uit het verhaal halen en overlappen, maar dat vergeven wij hem graag. Roth vlamt en wij zijn hem dankbaar.

De Bezige Bij, E 18,90

Noem me bij jouw naam
André Aciman

Broke back mountain revisited - wederom is een heimelijke verliefdheid tussen twee mannen onderwerp van een roman. Ditmaal zijn het geen cowboys in het Amerika van de jaren vijftig, maar intellectuele jongens in het Italië van de jaren tachtig. Noem mij bij jouw naam heet de langverwachte roman van de Italiaanse publicist André Aciman; een titel die doet denken aan de zin van Emily Brontë dat een vrouw van een man houdt omdat ‘hij meer mezelf is dan ik’. Als de liefde groot genoeg is, vervagen de grenzen tussen jou en de begeerde ander, lijkt Aciman te willen zeggen. De Amerikaanse Oliver is een belezen, complexe jongenman, die als zomergast in het pension van Elio’s ouders in Italië logeert. Elio, een geremde jongen die worstelt met zijn ontluikende homoseksualiteit, loopt achter hem aan in een wanhopige, obsessieve verliefdheid. De situatie keert om als ze het bed delen. Aciman beschrijft hoe berekenend en sluw we worden als we iemand begeren. Hij neemt zijn tijd om de spanning op te bouwen en legt de diepere bedoelingen en betekenissen bloot van kleine aanrakingen, blikken en opmerkingen. Het is een hartverscheurend verslag van echte, allesomvattende liefde met alle pathetiek die erbij hoort - dat is niet sentimenteel of bombastisch, dat is realistisch.

Anthos, E 19,95

Magic Man
Oscar van den Boogaard

Een jongen die in een hotel is opgegroeid, geen eigen slaapkamer had, altijd omgeven was door vreemden en daarna nooit zijn plaats in de wereld heeft gevonden. Dat klinkt als een voor de handliggend thema, maar Oscar van den Boogaard weet er iets bijzonders van te maken. Dat komt omdat zijn verhalen zich nooit direct bloot geven en pas na verloop van tijd een lijn laten zien. In Magic Man worden herinneringen, vergelijkingen en gebeurtenissen beschreven in raadselachtige, meanderende zinnen. Bruno Oblanski keert na omzwervingen terug naar het familiehotel, waar oude verhoudingen en patronen zich onmiddellijk herstellen. Een vrouw, de mooie Denise, gooit alles overhoop door de homoseksuele Bruno, zijn vader en zijn broer te betoveren. Ze raakt zwanger van Bruno en raakt daarmee aan zijn grootste angsten en diepste verlangens. Het is Van den Boogaard opnieuw gelukt om een wonderlijke roman af te leveren die boeit door onvoorspelbaarheid en spannende formuleringen.

De Bezige Bij, 18,90.

Aan Chesil Beach
Ian McEwan

Iedereen die Zaterdag heeft gelezen, moet reikhalzend hebben uitgekeken naar de volgende roman van Ian McEwan. Aan Chesil Beach is een kleine, charmante en ernstige roman. We volgen een pas getrouwd stel in het begin van de jaren zestig aan de vooravond van hun huwelijksnacht, waar hij met premièrezenuwen, en zij met niets minder dan angst en walging naar uitkijkt want ze is ervan overtuigd dat ze frigide is. Onschuld, onwetendheid en knulligheid worden op een schrijnende, maar fijnzinnige manier omschreven. De daad loopt uit op een fiasco. McEwan gaat af en toe boven zijn verhaal staan en spreekt de lezer toe: ‘Dit was nog de tijd dat jong zijn een sociale handicap was, een teken van onbenulligheid, een lichtelijk beschamende aandoening waarvoor het huwelijk een begin van genezing bood.’ Hoe anders is de situatie nu, lijkt hij te willen zeggen. Hoe anders kijken wij tegen seks, volwassen worden en het huwelijk aan. Het huwelijk is ook aan het einde van het boek nog maar een paar uren oud, maar de misverstanden hebben dan al onherstelbare schade aangericht. Al die moderne openheid rondom seksualiteit gaat dan misschien ten koste van het mysterie, maar het onderwerp met mythen, taboes en stilzwijgen omgeven, zorgt voor nog veel meer ellende.

De Harmonie, E 16,90.

Dagboek van een zwaluw
Amélie Nothomb

Het zijn altijd zonderlinge types die cultauteur Amélie Nothomb, consequent gehuld in zwart en met slierten haar voor haar ogen, in haar romans laat opdraven. In De hongerheldin was het een jonge vrouw die hongeren tot kunstvorm verhief en in haar nieuwste boek is het een moordenaar die zijn gemak in het moorden als een schitterend talent beschouwt. Nadat hij een teleurstelling in de liefde te verwerken krijgt en zijn baan verliest, kiest hij ervoor om zijn gevoel uit te schakelen. Dat maakt hem uitermate geschikt voor het vak van huurmoordenaar en dat oefent hij dan ook met lustvolle precisie uit. Totdat hij een meisje voor zijn pistool krijgt die zich onverwacht anders gedraagt dan andere slachtoffers. Nothomb doet voorkomen alsof iedereen er zomaar voor kan kiezen gevoelloos te worden. Geweten en moraal zijn aangepraat, lijkt ze te willen zeggen. Ze doet geen enkele moeite om een brug te slaan tussen de gedachtewereld van de moordenaar en die van de lezer, waardoor het een bevreemdende en maffe, maar daardoor niet minder boeiende leeservaring is.

Unieboek, E 16,95.

Dertien manen
Charles Frazier

Na de verfilming van Cold Mountain, met rollen van Nicole Kidman en Jude Law, werd het werk van Charles Frazier op grote schaal ontdekt. Om aan te geven hoe hot deze auteur is: de Amerikaanse uitgever betaalde een voorschot van 8,25 miljoen dollar op basis van een enkele pagina. En daarvan is geen dollar teveel betaald: Dertien manen is net zo onvergetelijk als zijn voorganger. Het is een krachtige, meeslepend geschreven historische roman met emotionele diepte zonder kitsch te zijn. Een stokoude Will Cooper vertelt ons zijn ongelooflijke levensverhaal. Frazier baseerde het losjes op het leven van de eerste ‘white chief’ William Holland Thomas, die aan het begin van de negentiende eeuw leefde. Hij werd als blanke jongen liefdevol opgenomen door de Cherokees, streed tegen de cowboys om het land waar ze woonden te behouden en werd door de stervende stamoudste als diens opvolger aangewezen. Gelukkig trapt verhalenverteller Frazier niet in de valkuil om de indianen en hun cultuur te romantiseren. Bear bijvoorbeeld, beantwoordt niet aan het stereotiepe beeld van de mystieke indiaan. Hij is vooral geïnteresseerd in dit ene tijdelijke bestaan, niet een hypothetische andere wereld. Of zoals Frazier het omschrijft: ‘Hij aanbad niet de geest van de winden, de rivieren, de bergen of de bomen, maar de levende manifestaties zelf.’

Van Holkema & Warendorf, E 18,95.

Eeuwige roem
Saskia de Coster

De eigenzinnige Vlaamse Saskia de Coster werd door HUMO en De Groene Amsterdammer verkozen tot een van de twintig beste schrijvers jonger dan 35 jaar. In haar derde roman Eeuwige roem wandelt Julie rond, een zelfverzekerd type dat over paranormale gaven beschikt en droomt van een acteercarrière. Haar audities leveren steevast een afwijzing op, maar dat maakt haar alleen maar tot een échte kunstenaar, vindt ze zelf. De Coster excelleert in lenig, prikkelend taalgebruik waarin nergens effectbejag doorschemert. De ironie, die er bij zoveel van haar generatiegenoten duimendik bovenop ligt, blijft mild en verborgen. Ze koos bovendien voor een ongebruikelijke vorm waarin ze samenspant met de lezer: ‘Als wij stil genoeg zijn, kunnen wij de woorden horen fluisteren in haar hoofd terwijl zij slaapt.’ Wat is het jammer dat ze, alsof ze bang is dat haar hoofdpersonages niet genoeg boeien, een duizelingwekkend aantal bijfiguren opvoert. Nergens voor nodig.

Prometheus, E 15,95.

De weduwnaar
Kluun

‘Carmen ligt nu drie dagen in de huiskamer, zonder pijn, met een tevreden glimlach om haar mond. Toegegeven, ze heeft er wel eens beter uitgezien, maar voor een lijk vind ik dat ze er zeker nog mag wezen.’ Dit is onmiskenbaar de stijl van Kluun: direct, helder en tragikomisch. Opnieuw schreef hij een autobiografische roman met Stijn als protagonist, ditmaal niet over het sterfproces van zijn vrouw Carmen zoals in Komt een vrouw bij de dokter, maar over de jaren daarna. Stijn rouwt op zijn eigen hedonistische manier, speelt vadertje én moedertje voor dochter Luna en vertrekt met haar naar Australië. Daar hervindt hij geleidelijk aan zijn evenwicht. De weduwnaar leest als een langgerekte column om beurtelings om te huilen en te lachen. Het is komisch en droevig tegelijk, tegenstrijdig en absurd - zoals het leven zelf.

Podium, E 16,00.

Buiten bereik
Tim Parks

Harold Cleaver is een gevierde presentator en opiniemaker die, na het uitkomen van de confronterende autobiografie van zijn zoon, ontslag neemt en zonder bagage naar Zuid-Tirol vertrekt om in een afgelegen berghut te gaan wonen. Hij is moe van zijn eerzucht, ijdelheid en prestatiedrang en wil ‘zijn grote mond leren houden’. Een midlifecrisis, noemen sommige mensen dat. Eenmaal alleen in de natuur, weg van de waan van de dag, blijkt het niet mee te vallen om ook daadwerkelijk tot rust te komen. Tim Parks schetst op meesterlijke wijze de constante informatiestroom en communicatiedrang waarmee wij allen, niet alleen zijn protagonist, worstelen en die ons afhoudt van het aanboren van diepere lagen. Cleaver, zo blijkt uit zijn monoloque intérieur, kost het weken om oud, vergeten verdriet te omarmen en zichzelf weer een beetje aardig te vinden. Je kunt van alles vluchten, zo blijkt maar weer, maar niet van jezelf.

De Arbeiderspers, E 19,95.

Prep
Curtis Sittenfield

‘Pity op kostschool meets Dead poets society,’ schreef de Amerikaanse pers over het debuut van Curtis Sittenfeld. In Prep (preps zijn dure Amerikaanse kostscholen die tieners in vier jaar tijd klaarstomen voor de beste universiteiten) gaat het inderdaad over het kostschoolleven, met alle onderhuidse twisten, vriendschappen en puberale onzekerheden die daarbij horen. Hoofdpersoon Lee loodst ons door haar kostschooljaren heen en laat ons meeleven met haar zoektocht naar haar seksualiteit en plek in de sociale pikorde. Door het nietszeggende geklets in eindeloze dialogen en het opvoeren van tientallen personages wordt het verhaal er niet helderder op, maar de momenten waarop Lee’s gedachten en gevoelens aan bod komen, maken veel goed. Sittenfeld is op haar best als ze Lee’s eerste seksuele ervaringen beschrijft met een jongen die haar ’s nachts opzoekt in haar kamer. Haar verwarring, knulligheid en brandende verlangens maken Prep tot een universeel herkenbare coming of age-roman.

Cargo, E 19,90.

Mogelijkheid van een eiland
Michel Houellebecq

Komiek Daniel verdient veel geld met choqueren en beledigen in zijn films en theatershows. Zijn verontwaardiging over de tijd waarin we leven is allesbehalve oprecht: hij is opportunistisch, berekenend en onverschillig. Een poseur tot op het bot. Na verloop van tijd ruilt hij de vrouwtjes in voor een slimme hoofdredactrice van een damesblad, maar als zij ouder wordt en haar schoonheid verliest, houdt zijn liefde geen stand. Het publiek kan hem ook niet meer bekoren: in hun lachende gezichten ziet hij de haat die eronder schuilt. Het wereldbeeld van Houellebecq is, zoals het Frankrijks meest controversiële schrijver betaamt, weinig optimistisch: met sardonisch genoegen toont hij de leegheid van de westerse maatschappij waarin zelfs dwarsliggers als komieken en kunstenaars uit zijn op geld en roem. Toch laat Mogelijkheid van een eiland zich ook lezen als een pleidooi voor bezieling en echtheid, waarbij sarcasme als het eindstation van beschaving geldt.

De Arbeiderspers, E 23,95.

De kunst van het evenwicht
Wilhelm Schmid

Lezend in De kunst van het evenwicht zíe je het voor je: Wilhelm Schmid, filosoof en levenskunstenaar, die in een Berlijns café vanachter een glas wijn wat gedachtespinsels en observaties opkrabbelt. Daar legde hij de basis voor deze columnbundel, waarin hij zijn lezers op een prettige familiaire toon deelgenoot maakt van zijn gedachten. De stukjes draaien om het vinden van de ars vivendi, de ware levenskunst. ‘Levenskunst is de kunst van het evenwicht tussen angst en onverschrokkenheid, genoegen en pijn, alleenzijn en samenzijn, en nog zo veel meer,’ concludeert Schmid ten slotte. Hij deinst niet langer terug voor treurigheid en pijn, wil het ontkennen noch verdoven, maar besluit om het ‘zijn gang laten gaan’ om het leven in al zijn facetten te leren kennen. Echt evenwicht vind je pas als je klein en groot verdriet, net zoals geluk, op waarde weet te schatten. En zo is het maar net.

Ambo, E 18,95.