foto: Roos de Bolster

Ongepolijste charmeur met bindingsangst

Met Wat er niet meer is schreef Susan Smit een even korte als meeslepende roman over het geheim van aantrekkingskracht 'Ik wilde een mannelijke hoofdpersoon die nogal vrijblijvend met vrouwen omging zodat hij extra geraakt zou worden door die ene bijzondere vrouw.'

Tekst: Oene Kummer

Met Susan Smit kun je overal over praten. Ze recenseert boeken voor Goedemorgen Nederland, heeft vier columns, maakt interviews met Wijze Vrouwen en staat op het podium met de Nightwriters van Kluun. Ook schreef ze non-fictie boeken over hekserij (Heks) en over het leven in de moderne stad (De stad en de sterren).

Maar als je haar vraagt wat ze het liefste doet, zegt ze: 'Fictie schrijven.' En na haar veelbelovende debuutroman Elena's Vlucht (2005) doet ze dat in haar nieuwe boek opnieuw met verve. Hoewel het hyperromantische Wat er niet meer duidelijk door Arthur Japin ('samen met Sandor Marai en Jan Siebelink mijn grote voorbeeld') is beïnvloed, leest het als een puntige update van diens bestseller Een schitterend gebrek, om de lezer na een kleine 130 pagina's verlangend naar meer achter te laten.
Toch wil Smit niet alleen romans schrijven. 'Dat is zo intensief. Mijn verbeelding is mijn kracht én mijn zwakte. Als ik altijd met een roman bezig zou zijn, dan zou ik daar volledig in ondergedompeld worden. Dan verwaarloos ik mijn vrienden. En daar word ik geen leuker mens van.'

Wat er niet meer is gaat over de veertiger Thomas, die als schrijver van libretto's voor een operagezelschap werkt. Tegenover een Amsterdamse hoer vertelt hij het verhaal van zijn onmogelijke liefde voor de bij een
auto-ongeluk om het leven gekomen pianiste Judith. Als zij als geest terugkeert in zijn leven, consumeren ze alsnog hun hoog oplaaiende gevoelens voor elkaar. 'In Nederland wordt zo'n verhaal al snel smalend afgedaan als kitsch, terwijl het in de Zuid-Amerikaanse literatuur, bijvoorbeeld in de romans van Gabriel Garcia Marquez, wemelt van de geesten. Daarom denk ik dat het voor Nederland iets nieuws is.'

Smit schreef Wat er niet meer is vanuit het perspectief van een man. 'Dat had ik al eerder gedaan en dat gaat me op zich makkelijk af. Maar dit keer ging het over liefde, lust, verlangen, en over hoe je omgaat met de andere sekse. Daar uiten zich wel de meeste verschillen tussen mannen en vrouwen.' Maar anderzijds: 'Ik ben nu 33 en ik geloof wel dat ik de man een heel klein beetje begrijp. Maar gelukkig niet helemaal.'

Thomas is het type ongepolijste charmeur met bindingsangst. 'Hij is het type waar sommige vrouwen heel erg voor gaan. Thomas is veel cynischer dan ik. Ik ben een trouwe hond in de liefde. Maar het is wel een man waar ik op zou kunnen vallen. Opposites attract, dat geloof ik zeker.' Uiteindelijk gaat Wat er niet meer is over de vraag wat het geheim is van aantrekkingskracht. Stellig: 'Ik geloof niet in relatieplanet.nl. Koppels
die goed ogen op papier, maar waarbij in werkelijkheid geen vonk overslaat. Ja, vind je het gek? Alsof je zomaar twee boodschappenlijstjes naast elkaar kunt leggen.'

De aantrekkingskracht laat zich niet vangen, daarvan is ze heilig overtuigd. 'Dat overkomt je. Je moet niet eens proberen het te begrijpen. Met de ene man kun je een affaire hebben, de wildste avonturen tussen de lakens beleven, en dat is het dan. En met een ander heb je een keer een blik of een zoen en die vergeet je nooit meer. Echte aantrekkingskracht overstijgt de lust.'