Susan Smit lanceert nieuwe roman

Een nieuw boek, een nieuwe vriend. Het leven lacht Susan Smit (35) toe. Voor kritiek van mannelijke recensenten die haar afdoen als een ‘rondborstig chicklit-schrijfstertje’ is ze niet bang. ‘Welnee, dat zin mannen in verwarring die niet snappen dat een schrijfster die zich vrouwelijk kleedt ook en verhaal kan vertelen.’

door Karin Kuijpers


FOTO: Brenda van Leeuwen

Het schrijven van Vloed, haar nieuwe historische roman, voltrok zich in een prettig ritueel. Kwart voor acht klonk de wekker voor haar vriend, ontwerper Peter Veldhoven. Draaide zij zich nog een keer om. Half negen opstaan, naar de sportschool, 10.00 uur emailverkeer en daarna afdalen naar de krochten van het leven van haar overgrootmoeder Adriana van Konijnenburg. Rond 12.00 uur lange lunchpauze, liefst met vriendinnen en daarna weer achter het toetsenbord tot ze half zeven de sleutel in het slot hoort vallen en ze haar vriend om zijn nek kan vallen. ,,Het is zo leuk”, zegt ze over haar relatie. ,,Ik had het nooit verwacht. Na mijn vorige relatie was ik kapot, leeg en dacht dat er voor Peter nog lang geen plaats zou zijn. Maar het past. Hij is een geëmancipeerde vent, maar heeft ook mannelijke zorgzaamheid. Iemand die uit zichzelf de lichtjes van mijn fiets maakt. En hij heeft een scherpe geest, is iemand waar ik mijn nagels aan kan scherpen. Meer dan bloedmooi houd ik bij een man van eigenzinnigheid. Mijn man moet niet te aangepast zijn.”

Ze hopen allebei dat hun relatie nog een liefdesbaby zal brengen. ,,Ja, dat lijkt ons geweldig.”
Susan Smit  houdt van veel verschillende dingen. Mooie, lange nagels bijvoorbeeld. ,,Ze zijn nep, maar ik houd van hun getik op mijn toetsenbord. Met Vloed heb ik al die letters eraf getikt. Ik werk op een aftandse oude computer, eigenlijk meer een typemachine met een beeldscherm erbij. Mijn vriend zegt ‘koop eens een nieuwe’, maar ik ben eraan gehecht.” En mooie kleren. ,,Ik ben geen schrijfster die in pyjamabroek een boekt tikt, dat is niet goed voor mijn psyche. Ik schrijf meestal in een gezellig rokje.”

Nederland leerde Susan Smit kennen als fotomodel en als heks. Binnenkant, buitenkant, dat is het spel waar ze van houdt. Hoewel het modellenbestaan haar nooit heeft bekoord. ,,Ik houd van esthetiek, maar het modellenwerk gaf mij geen voldoening. Het was een carrière die mij aangepraat is.”

Of ze zichzelf mooi vindt? ,,Er valt wat van mij te maken. Met goed licht, goede visagie. Ik ben ok, weet hoe ik mijn minpunten moet verbloemen.” Na het modellenwerk ging ze Nederlands studeren en ontdekte ze de schoonheid van taal. Haar eerste boek heette Heks en verscheen in 2001. Het ging over intuïtieve ontwikkeling, magie en meditatie en werd een bestseller. Schrijven werd haar drijfveer. ,,Taal heeft me gepakt. Vanuit nieuwsgierigheid zoek ik thema’s, met taal kan ik ze vormgeven, polijsten. Ik heb geen masterplan over zoveel boeken per jaar. Ik schrijf van binnen naar buiten.”

Het idee om een verhaal te schrijven over haar familiegeschiedenis heeft twee jaar in haar hoofd gezeten. ,,Ik had altijd een boekje bij me, waarin ik aantekeningen maakte. Zo ontstond een geraamte. Vorig jaar heb ik veel dingen die me bezighielden zoals tv-programma’s en lezingen afgezegd omdat ik me wilde focussen.”

Vloed is een historische roman en gaat over haar overgrootmoeder Adriana van Konijnenburg. Het speelt zich af in Noordwijk rond 1900. Adriana van Konijnenburg weigert haar eerste huwelijksaanzoek want ze leest of schrijft liever, net als haar vroegere speelkameraadje Henriette Roland Holst. Haar vader, hotelier en reder, verandert het vissersdorp in een mondaine badplaats door badkoetsjes op het strand te zetten. Als Adriana liefdadigheidswerk doet in een clubhuis voor vissers ontmoet ze Jacob, een jonge visser op wie ze verliefd wordt. Het verschil in klasse is groot en de verhouding strandt.

Ze stort zich op haar poëzie en laat zich schaken door een ober, wordt onterfd en verbannen uit Noordwijk. Intussen blijft Jacob ook een rol in haar leven spelen. Smit zegt dat haar overgrootmoeder voor een goed deel het verhaal heeft geleid. ,,Soms had ik het gevoel dat haar ziel over mijn schouder meekeek. Ze lag soms dwars als ik een andere kant uit wilde, op andere momenten voelde ik haar instemming. Het klinkt zweverig, maar zij heeft grote invloed gehad op de loop van het boek. Ik heb ook heel veel gedroomd toen ik aan het schrijven was. Alsof ze me influisterde. Ik zoek nooit verklaringen voor mijn inspiratie; het valt me toe.”

Lijkt Smit op haar overgrootmoeder? ,,Ja, ik heb ook veel worstelingen in de liefde gekend en net als zij heb ik een hang naar literatuur en poëzie.” Het taalgebruik van Smit is bloemrijk of ,,niet gespeend van pathos”, zoals ze zelf zegt. ,,Mijn stijl is lyrisch, beetje Vlaams. Ik was eerst strakker in mijn taal, maar merk dat ik losser aan het komen ben. De meeste schrijvers gaan van bloemrijk naar kaal, bij mij is het andersom. Bij sommige zinnen dacht ik soms ‘oh, vlieg ik niet uit de bocht’. Maar het leuke van literatuur is dat elk thema weer een eigen toon heeft.”

Ze voelt zich een zondagskind. ,,Dat ik kan leven van mijn pen maakt me vrij en gelukkig.” Schuwt ze de reacties van mannelijke recensenten die haar proza toeschrijven aan ‘de rondborstige chicklitauteur Susan Smit’. Ze lacht. ,,Welnee, dat zijn mannen in verwarring die niet snappen dat een schrijfster die zich vrouwelijk kleedt ook nog een verhaal kan vertellen. Ik geef ze een troost: ik zal blijven schrijven tot ik een oude dame ben met grijze haren.”
Smit vindt het heerlijk om met collega’s van gedachten te wisselen. ,,Ik ben niet van de concurrentiestrijd, ik ben een verbinder. Zo leer je van elkaar, ook zakelijk.” De tijd dat ze voor € 225,- in de trein stapte naar Oeteldonk om daar een zaal te vermaken is voorbij. ,,Ik ga nog graag op bezoek bij mijn publiek, maar niet meer voor dat bedrag.”

Vandaag wordt in Noordwijk haar boek ten doop gehouden. Is ze zenuwachtig? ,,Ik heb een lichte kriebel over hoe men het zal vinden, maar hoe dan ook zal niets me weerhouden aan een volgend boek te beginnen.” Heeft ze al een idee? ,,Het zal een boek worden in de sfeer van mijn boek ‘Wijze vrouwen’ denk ik. Na een periode van naar binnen gekeerd zijn ben ik weer toe aan wat reizen en voeding van buitenaf.”