‘Op heilige oeroude plekken in de wereld kun je de mystiek echt voelen’
Susan Smit gaat dieper in op wat spiritualiteit voor haar betekent.
Tekst: Heleen Spanjaard

SPIRITUALITEIT
Susan Smit: “Ik gooi graag mijn kont tegen de krib in de spirituele wereld omdat daar te veel sprake is van luchtfietserij, gewichtigdoenerij en beïnvloeding van mensen. Het is niet voor niets dat mensen uit de zweverige wereld mij te nuchter vinden en mensen uit de nuchtere wereld te zweverig. Prima. Een mooi midden. Spiritualiteit is zo’n platgetrapte term geworden dat we eigenlijk niet meer weten wat er precies mee bedoeld wordt. Ik ben het woord zelfs een beetje beu. ‘Dat is zo’n spiritueel mens,’ hoor je vaak. Wat bedoel je daarmee, denk ik dan. Vaak gaat het dan over iemand die oeverloos praat over chakra’s, over reiki of de hele tijd roept ‘dat het zo heeft moeten zijn.’

Spiritualiteit is een verzamelnaam geworden voor heel veel dingen, maar wie mij vraagt wat spiritualiteit is, krijgt als antwoord: bewust leven. Dat is niet iets verhevens wat los staat van de dagelijkse werkelijkheid, maar juist ingebed in het alledaagse. Ik denk dat we moeten zorgen dat het daar ook blijft. Door het via ons gedrag, onze woorden en via onze gedachten in het dagelijkse leven laten vloeien, want daar laat je zien of jij een spiritueel mens bent. En dat ben je niet als je even een uurtje in je slaapkamer mediteert en vervolgens weer als een dolle over gaat tot de orde van de dag. Met bewust leven bedoel ik ook dat je je bewust bent van de eenheid van alles. Alle levende wezens, alle energie, zijn met elkaar verbonden door gedachten, door wat je zegt, door verlangens die je op een ander projecteert.

Daarvoor hoef je niet eens in dezelfde ruimte te zijn. Wij zitten nu aan deze tafel te praten, dus hebben we contact. Contact hebben we ook als jij mij mailt. Of als ik toevallig even aan je denk. Sinds wij elkaar ontmoet hebben loopt er een koord tussen ons waar energie doorheen kan gaan. Dat is verbondenheid. Die verbintenis kun je maken met alles dat leeft. Wees er bewust van dat alles wat je doet, zegt en denkt, gevolgen heeft. Voor jou, maar ook voor anderen. Herken die kracht. En aanvaard dat de verantwoordelijkheid die je hebt daarvan het prijskaartje is. Dat is voor mij bewust leven."

PERSOONLIJKE GROEI
“ Ik heb de afgelopen tien jaar geleerd dat ik pas iets kan omarmen en in mijn geloofssysteem kan integreren als ik datgene zelf heb ervaren. Verder heb ik geen passende woorden in de zin van precies kunnen duiden van het wat en waarom, ik accepteer het gewoon. Ik heb enorme stappen in mijn ontwikkeling kunnen zetten sinds ik niet meer de neiging heb om altijd maar alles te willen verklaren. Ook hoef ik eventuele keuzes die ik moet maken niet meer eindeloos te overdenken.

Dat gaat veel sneller als je gewoon naar je gevoel luistert, je intuïtie vertelt je waarom je naar links of naar rechts moet. Met intuïtie bedoel ik het droge, neutrale gevoel van de eerste seconden voordat je gedachten ‘vervuild’ worden door emoties, door onderbuikgevoelens die uit het onderbewuste komen. Dat is een duistere poel van angsten, verlangens, oude trauma’s, patronen, kortom, van gevoelens die gelinkt zijn aan eerdere ervaringen. Het is moeilijk om dat te leren onderscheiden. Dat weet uit eigen ervaring, maar ik kan het nu wel. Hoewel ik zelf ook nog wel het een en ander uit te zoeken heb. Vooral op het gebied van de liefde. Bij verliefd zijn komen immers zoveel verwarrende gevoelens kijken dat ik mijn intuïtie nog steeds een beetje zoek raakt.

Omdat ik mij snel aan iemand hecht is het blijkbaar nog moeilijker. Ik moet zo ver zien te komen dat ik mij in een relatie leer af te vragen: is dit wel goed voor mij? In plaats van: wat moet ik allemaal doen om het hem naar de zin te maken? Nu mijn relatie na twee jaar uit is, heb ik een grote behoefte om te gaan onderzoeken wat die behaagzucht in mij is. Of een mens ooit bent uitgegroeid? Wie weet. Maar wat lijkt me dat saai! Als je er van uit gaat dat je je blijft ontwikkelen laat je de deur open voor verandering. Kijk naar de cyclus van natuur, die is ook altijd in beweging. Is het niet richting groei, dan is het wel richting verval. Maar – dit vind ik heel belangrijk - je hebt altijd het recht om van gedachten te veranderen. Maak daar gebruik van. Want net als je ergens van overtuigd bent, laat het leven je onmiddellijk het tegendeel zien.”

DE KUNST VAN HET LOSLATEN
“ Voordat er iets nieuws kan komen zal er eerst ruimte gecreëerd moeten worden. Dat betekent loslaten. Mensen vinden het vaak moeilijk om het ‘niets’ in te gaan. Vooral in de liefde. Dan moet er liefst al iemand aan de horizon zijn verschenen voordat een slechte relatie verbroken wordt. Dat is de angst voor alleen zijn. Ik denk echter dat je eerst los moet laten. Zo houd je het zuiver en niet zo kwetsend door een andere verliefdheid. Alles blijft helder als je het niets de kans geeft in je leven. Even in jezelf keren, even op je eilandje terugtrekken. Ik doe dat altijd alleen.

Nu mijn relatie voorbij is heb ik heel veel troost en steun van vrienden, maar ik geloof dat een mens de echte verwerking alleen moet doen. Dat is niet eenzaam, dat is niet zielig, dat is gewoon nodig. Dan kom je het snelste weer tot jezelf. Daar ben ik nu ook mee bezig. Er komen nu eenmaal veranderingen op je pad en je wordt er door het leven toe uitgedaagd om ze aan te nemen. Mensen hebben vaak de neiging om vast te houden aan oude dingen die niet meer bij ze passen. Dat voelt als een jas die te strak zit. Ook al zit ie niet meer lekker, hij houdt me wel warm, denk je dan. Toch kom je onherroepelijk tot het punt dat je er letterlijk uit barst. Maar voordat je zo ver bent moet er kennelijk wel heel veel narigheid in je leven zijn gekomen.

Dat heb ik al vaak bij vriendinnen zien gebeuren. Maar ook bij mij moeder die moeite had om mijn vader los te laten, terwijl ze wist dat ze van hem moest scheiden. Toen heb ik ook tegen haar gezegd: mam, het moet nog veel erger worden, dan pas ga je weg. Zo is het ook gegaan. Ik heb een rotsvast vertrouwen in het leven, daardoor vlieg ik vrij gemakkelijk op de wind mee. Wat mij gelukkig maakt zijn niet de dingen van materiele aard of schijnzekerheden. Het prachtige huis waar wij in woonden, speelde in mijn beslissing geen rol, dat blijft een verzameling stenen. Het enige waar je in het leven zeker van bent – heeft Isabel Allende mij eens gezegd – is de liefde is die je te geven hebt.”

HET MYSTIEKE
“ Over een paar weken komt mijn boek ‘100 Spirituele plekken die je gezien moet hebben’ uit waarvoor ik heilige plekken in de wereld bezocht heb. Denk aan Stonehenge, aan de Grand Canyon, aan de kathedraal van Chartre, aan Mount Kenya en andere krachtplekken. Ik heb op die oeroude plaatsen ervaren dat, ook al zijn ze eeuwenlang geteisterd door stormen, branden en bebouwd met tempels en kerken van de ene na de andere religie, dat dat wat het een mystieke plek maakt altijd blijft bestaan. Het mystieke voel je zelfs letterlijk in je lijf. Net zoals intuïtie zich via je lichaam laat voelen. Dan gaan de haartjes in je nek overeind staan of je krijgt een knoop in je buik.

Zo laat het mystieke zich soms ook letterlijk voelen. Dat is nauwelijks onder woorden te brengen en daarom hebben we door de eeuwen heen zoveel moeite gedaan om het onzichtbare zichtbaar te maken met gebouwen, geschriften en mythes. Mystiek is iets waar je je heel af en toe, in een helder moment, van bewust kunt zijn. En als je accepteert dat het ontastbare het tastbare vorm en richting geeft, zul je er langzaam aan achter komen hoe het zit. Je ogen bedriegen je namelijk, die vertellen dat de vorm het echte is en het mystieke niet. Terwijl het eigenlijk andersom is. De droom is de oorzaak van de werkelijkheid. Dat is in het echte leven ook zo, daar ben ik van overtuigd. Als schrijfster ben ik thuis in de gedroomde werkelijkheid. Fictie schrijven is immers een en al droom. Het occulte wordt vaak gezien als de weg om het mystieke te pakken.

Door seances bijvoorbeeld, door kaarten te leggen, te pendelen of door kaarsen te branden proberen wij toegang te krijgen tot de ontastbare werkelijkheid. Het is goed om er open voor te staan en als je er af en toe een glimp van opvangt kan dat sterken en troosten. Maar het werkelijk begrijpen lukt geen mens. Wat ik van iemand als Char vind? Ik heb haar een aantal keren ontmoet en ik denk dat mensen als zij een belangrijke rol vervullen. Namelijk, op een toegankelijke manier een groot publiek bewustmaken van het feit dat er meer is dan wij kunnen zien en begrijpen. Ik zie het niet als onzin. Char helpt en steunt mensen. Ik weet dat als iemand haar vraagt om iets tegen een overleden vader te zeggen, haar antwoord is: ‘Jij hebt zelf de kracht en het vermogen om met je overleden vader te praten. Mij moet je die macht niet geven.’

Mensen als Char of Derek Ogilvie hebben een taak, maar het zou zoveel beter zijn als we ons met z’n allen zo ontwikkelen dat wij ze niet meer nodig hebben. Omdat wij dat vertrouwen en vermogen in onszelf hebben ontwikkeld. Dat zie ik als onze grote uitdaging voor de komende tijd.”

STILTE
“ Veel mensen zijn bang voor de stilte. We zijn het ontwend omdat er steeds meer prikkels van buitenaf zijn gekomen. Er is overal geluid. En alles gaat zo snel dat we dat gewoon zijn gaan vinden. Met als gevolg dat we een moment van stilte en de afwezigheid van prikkels als iets engs, iets onheilspellends zijn gaan ervaren. Wie kijkt er nog uit het raam om gewoon even te mijmeren? Dat is zo heerlijk, dan komen de beste gedachte bij je naar boven.

Bijna niemand neemt daar de tijd meer voor, het is alsof we verslaafd zijn geraakt aan lawaai, aan informatie, aan snel, aan constant nieuwe prikkels. Gelukkig kan een verslaving genezen worden. Probeer momenten van stilte af te wisselen met drukte, handelen met niets doen, praten met zwijgen. Sta jezelf toe om tot jezelf te komen en laat je niet zo meeslepen met de waan van de dag, de meningen van anderen en met de heersende mores. Stilte creëren is noodzakelijk om er achter te komen wat je zelf wilt en verlangt. Stilte dwingt tot nadenken. Dat is heel heilzaam voor de geest die zo de kans krijgt om alles wat er binnen is gekomen te verwerken.

Meditatie kan een hulpmiddel zijn. Al vind ik dat weer zo’n gewichtig woord. Je kunt het net zo goed verstilling noemen. Het komt gewoon hier op neer: even gaan zitten, even niks willen, even niks moeten, even je ogen dicht. Dat is alles. Laten we vooral niet in de valkuil stappen door het weer ingewikkeld te maken. Houd het bij jezelf en zoek het in de stilte. Toen ik mijn relatie wilde beëindigen wist ik: ik bel niemand, ik leg geen kaarten en ik ga niet naar een paragnost. Het enige wat ik hoef te doen is in mijzelf zinken en alle illusies in mijzelf doorprikken. Meer is niet nodig. Echt, alle antwoorden zitten in jezelf.”

Over Susan Smit
Ongeveer tien jaar geleden raakte schrijfster/journaliste Susan Smit (1974) geïnteresseerd in hekserij, een oeroude natuurreligie. Uiteindelijk werd zij na een lange, spirituele zoektocht zelf heks en schaart zij zichzelf onder de stroming van ‘nieuwe spirituelen’, maar is niet kritiekloos. Susan schrijft zowel romans als non-fictieboeken. Eind april komt haar spirituele reisgids 100 Spirituele plekken die je gezien moet hebben uit bij uitgeverij Prometheus.