‘Heilige plekken schudden je wakker’
Schrijfster Susan Smit bezocht een jaar lang heilige plekken voor haar nieuwe boek 100 spirituele plekken die je gezien moet hebben. AvantGarde sprak met haar.
Tekst: Fleur Baxmeier

Zou ieder ander mens er na een zware yogales gevolgd door een fietstocht met een levensgroot schilderij balancerend op het stuur op z’n minst licht verhit uitzien, Susan Smit oogt slechts fris en fruitig als ze komt aan rijden op haar tweewieler. Niet gehinderd door de hoogzomerse temperaturen neemt ze soepel – met het schilderij nog altijd in haar armen – de drie trappen naar haar woning, schenkt een glas aanmaaklimonade in en zegt: “Zo, waar zullen we eens beginnen?”

Foto: McGregor

Het is ruim anderhalf jaar geleden dat ik Susan sprak naar aanleiding van haar tweede roman Wat er niet meer is. In de tussentijd is er veel gebeurd, vertelt de schrijfster. “Ik ontmoette een nieuwe liefde, kocht een huis met hem, verbouwde dat huis van onder tot boven, startte met een nieuwe roman, ging samenwonen, reisde de hele wereld over voor mijn nieuwste boek 100 spirituele plekken die je gezien moet hebben en verbrak begin dit jaar mijn relatie.”

Op zo’n zachtst uitgedrukt een turbulente tijd. “Inderdaad,” lacht Susan. “Ik heb mezelf – en mijn nichtenvriendjes met mij – ook echt verboden om snel weer een relatie aan te gaan. Mijn vorige vriend ontmoette ik vijf maanden nadat ik was weggegaan bij de man met wie ik elf jaar een relatie had gehad. Al na een jaar kocht ik samen met hem een huis. Gaat dat niet veel te snel, zei iedereen, maar ik luisterde niet. Ik wilde leven, de liefde omarmen.”

Totdat ze ontdekte waar ze mee bezig was en waarom dat niet bij haar paste. Susan: “Toen heb ik het uitgemaakt. Ik was op dat moment net klaar met het reizen voor het boek 100 spirituele plekken. Niet dat die reizen de oorzaak zijn van de breuk, maar het bezoeken van de spirituele plekken heeft me wel geholpen om dingen in perspectief te zien. Reizen zorgt ervoor dat je alles van een afstandje kunt bekijken, je verlaat je comfortzone en daardoor wordt het makkelijker om oude patronen of overtuigingen los te laten.”


Heb je ook met dat doel de honderd spirituele plekken bezocht? “Nee. Het was een uitgeverij die met het verzoek kwam om een boek te schrijven over spirituele plekken en in eerste instantie zei ik dat ik het niet wilde doen, omdat ik net was begonnen met een nieuwe historische roman. Maar het idee bleef daarna aan me trekken. Dus heb ik het toch gedaan.”

Waarom bleef het aan je trekken? “Elke keer als ik aan het aanbod van de uitgeverij dacht, kreeg ik energie. Ik bezocht voordat de uitgeverij me belde ook al regelmatig heilige plekken met mijn vriendinnen of mijn moeder. Dat soort plekken schudden je wakker, geven je levenslust, maken je bewust van verborgen zaken, doen je beseffen wat ook alweer echt belangrijk is in het leven. Heilige plekken horen echt bij mij. Daarom was het eigenlijk niet meer dan logisch dat ik dit boek zou gaan schrijven.”

Wat versta je eigenlijk onder een spirituele plek? “Het zijn twee soorten plekken. Aan de ene kant heb je krachtplekken waar de energie in bronnen of grotten zit. Vaak zie je dat religies daar een bijzondere plek van hebben gemaakt door op die grot of bron een prachtige kerk te bouwen, maar de kracht zit ‘m dus in de aarde. Daarom is het op zulke plekken heel belangrijk om je niet te laten leiden door je ogen, maar door wat je beleeft en wat je ervaart.”

Geldt dat ook voor de andersoortige plekken? “Ja. De tweede soort plekken zijn de bedevaartsoorden waar mensen al eeuwen naartoe gaan. Veel van zulke plekken zoals pak ‘m beet de Klaagmuur zijn heel toeristisch, maar net als bij de krachtplekken moet je bij bedevaartsoorden niet te veel waarde hechten aan de vorm. Het gaat niet om wat je er ziet, maar om wat je op die plek vóélt. Of het nu gaat om de kathedraal van Chartres, de Mariakapel in Kevelaer of de Mayatempels in Chitzen Itza – wat het heilig maakt, is onzichtbaar. Het zijn verankeringplaatsen van hoge energieën waar het ontastbare ten grondslag ligt aan het tastbare.”

Hoe zorg je ervoor dat het tastbare je niet afleidt van het ontastbare? “Dat lukt alleen als je zonder verwachtingen heel ontvankelijk op zo’n heilige plek rondloopt, als je openstaat voor wat zich op zo’n plek aandient en soms even afstand neemt door in je eentje een stukje verderop te gaan zitten. Sluit je ogen een moment, absorbeer de energie. Dat kan allemaal helpen.”

Kan het ook gebeuren dat je op zo’n heilige plek helemaal niets voelt? “Op de ene plek voel je meer dan op de andere, dat beschrijf ik ook eerlijk in mijn boek. In Stonehenge voelde ik bijvoorbeeld heel weinig. Die plek is omgeven door snelwegen, er was een touwtje om de stenencirkel heen gespannen en overal liepen mensen met koptelefoons op hun hoofd. Ik dacht: wat is dit nou? Vervolgens ben ik er een eindje vandaan gaan zitten en kon ik het wat beter plaatsen. Maar het was niet helemaal wat ik ervan had verwacht.”

Ervaar je zoiets als een teleurstelling? “Nee, want dat kan gebeuren. Kijk, iedere plek op de aarde heeft een andere energie. Enerzijds door de kracht die in de aarde zit, anderzijds door de mensen die er hebben rondgelopen. Afhankelijk van je eigen energie beïnvloedt die energie je in meer of mindere mate, maar het verandert altijd íéts. In India kun je jezelf heel anders voelen dan in Europa. Dat heeft te maken wat de energie van die plek doet met jouw energie. Ik geloof dat de energie op heilige plekken iets raakt wat aangeraakt moet worden waardoor je bijvoorbeeld gaat nadenken over het leven, energieker wordt of juist tot rust komt. De ene keer zal dat zichtbaarder zijn dan de andere keer, maar een teleurstelling is het nooit.”


Heb je alle honderd spirituele plekken in het boek zelf bezocht? Lachend: “Nee, dan was ik zes jaar bezig geweest. Ik heb het boek samen met mijn beste vriend Joris van de Weerd geschreven. Hij is iemand die net als ik kritisch, maar met grote persoonlijke belangstelling naar het mystieke kijkt.”
Wat is de mooiste ervaring die je op een spirituele plek hebt gehad? “Op de Glastonbury Tor in Engeland. De Glastonbury Tor is een mysterieuze kunstmatige heuvel met op de top de ruïne van de kerk van St. Michaël. Prachtig, maar het zit ‘m niet in de kerk. Het is de plek. Al toen ik de heuvel beklom, kreeg ik een heel rustig gevoel over me. Toen ik bovenop de heuvel ging mediteren, voelde het alsof ik zweefde tussen hemel en aarde. Een volmaakt evenwicht tussen het aardse en het bovenaardse, mannelijk en vrouwelijk, licht en donker. Ik was op die plek helemaal in evenwicht. Sinds ik daar ben geweest, heb ik ook het gevoel dat ik alleen mijn ogen maar hoef te sluiten om daar weer op in te haken. In gedachten kan ik er altijd naar terugkeren. Dat is ontzettend mooi, vind ik.”

Kun je zo’n ervaring ook hebben als je niet religieus aangelegd bent? “Ja, juist! Religieuze mensen hebben vaak heel vastomlijnde ideeën van wat er op zo’n heilige plek moet gebeuren, terwijl het erom gaat dat je de ervaring voor zich laat spreken en die – ook als je het niet begrijpt – omarmt.”
Wat is het grootste vooroordeel over spirituele plekken? “Dat het je sowieso verrijkt als je er bent geweest, zodat je het als een attractie af kunt vinken op je lijstje. Volgens mij is dat niet waar. Het gaat erom hoe bewust, open, ontvankelijk en introspectief je op zo’n heilige plek bent, niet om het feit dat je daar bent geweest.”

Staan alle reizen die jij maakt in het teken van zingeving? “Ik bezoek altijd wel een kerk als ik op reis ben, maar dat wil niet zeggen dat ik nooit uit de band spring. Toen ik voor mijn boek op Aruba was, heb ik naast mijn bezoek aan het heilige labyrint ook flink gefeest, lekker gesnorkeld en gedanst tot het ochtendgloren. Je hoeft het een niet te laten om het ander te doen, ik geloof juist heel erg in de kracht van het combineren. Aan de ene kant de snelheid, luxe en kicks, aan de andere kant de verdieping opzoeken en pas op de plaats maken. Voor mij is dat de ideale combinatie.